Mục tiêu (Yêu cầu cần đạt)
- Nêu được khái niệm cung, cầu và các nhân tố ảnh hưởng đến lượng cung, lượng cầu trên thị trường.
- Phân tích được mối quan hệ tác động qua lại chặt chẽ giữa cung và cầu.
- Đánh giá được vai trò của quan hệ cung - cầu đối với chủ thể sản xuất kinh doanh, người tiêu dùng và Nhà nước.
Khái quát vấn đề
Trong nền kinh tế thị trường, sự gặp gỡ giữa người cung ứng và người tiêu dùng hình thành nên mối quan hệ cung - cầu. Đây là quy luật khách quan quyết định trực tiếp đến sự biến động giá cả trên thị trường. Việc nắm vững quan hệ cung - cầu giúp các chủ thể đưa ra quyết định sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng hợp lý.
Mạch cốt lõi: Khái niệm và nhân tố ảnh hưởng → Mối quan hệ cung cầu → Vai trò của quan hệ cung cầu.
- Cung: Là số lượng hàng hóa, dịch vụ mà nhà cung cấp sẵn sàng đáp ứng cho thị trường với mức giá xác định trong khoảng thời gian nhất định.
- Cầu: Là lượng hàng hoá, dịch vụ mà người tiêu dùng sẵn sàng mua với một mức giá nhất định trong khoảng thời gian xác định.
- Quan hệ cung - cầu: Tác động, quy định lẫn nhau; cầu xác định khối lượng, cơ cấu của cung, ngược lại cung cũng tác động, kích thích cầu.
Nội dung trọng tâm 1: Vai trò của quan hệ cung - cầu
| Nội dung | Ý nghĩa / Ghi chú |
|---|---|
| Đối với chủ thể sản xuất kinh doanh | Là tác nhân khiến giá cả biến động và là căn cứ để quyết định thu hẹp (khi cung lớn hơn cầu, giá giảm) hay mở rộng sản xuất (khi cung nhỏ hơn cầu, giá tăng). |
| Đối với chủ thể tiêu dùng | Là căn cứ giúp người tiêu dùng lựa chọn mua hàng hóa phù hợp: nên mua khi giá giảm (cung lớn hơn cầu) và không nên mua khi giá tăng. |
| Đối với chủ thể Nhà nước | Giúp Nhà nước có cơ sở để đưa ra các biện pháp, chính sách duy trì cân đối cung - cầu, góp phần bình ổn thị trường. |
Nội dung trọng tâm 2: Các nhân tố ảnh hưởng và sự biến động giá cả
- Lượng cung chịu ảnh hưởng bởi giá cả các yếu tố đầu vào, kì vọng của người sản xuất, giá bán và số lượng người cung ứng.
- Lượng cầu chịu ảnh hưởng bởi giá cả hàng hoá, thu nhập, thị hiếu, giá hàng thay thế và kì vọng của người tiêu dùng.
- Cung - cầu tác động trực tiếp khiến giá cả biến động: cung lớn hơn cầu thì giá giảm, cung nhỏ hơn cầu thì giá tăng, cung bằng cầu thì giá ổn định.
Lưu ý: Cầu đóng vai trò như "đơn đặt hàng" cho nhà sản xuất. Những hàng hoá, dịch vụ được cung ứng nếu phù hợp với nhu cầu, thị hiếu thì sẽ được ưa thích, khiến cho lượng cầu về chúng tiếp tục tăng lên.
Tình huống minh họa
Vào mùa nắng nóng, nhu cầu mua máy lạnh tăng cao (cầu tăng). Tuy nhiên, lượng máy lạnh tại các nhà máy và cửa hàng chưa kịp bổ sung đủ (cung nhỏ hơn cầu), dẫn đến việc giá bán máy lạnh trên thị trường nhanh chóng bị đẩy lên cao.
Ghi nhớ nhanh
Cung và cầu có mối quan hệ chặt chẽ, là tác nhân trực tiếp khiến giá cả thường xuyên biến động và là căn cứ cho mọi quyết định kinh tế trên thị trường.